ในวิสุทธิมรรค สมาธินิทเทส พรหมวิหารนิเทส แสดงลักษณะของเมตตาพรหมวิหารไว้ว่า
- เมตตามีอาการประพฤติเกื้อกูลเป็นลักษณะ
- มีการน้อมนำเข้าไปเกื้อกูลประโยชน์ในสัตว์เป็นรส
- มีการบำบัดความอาฆาตเป็นปัจจุปัฏฐาน (อาการที่ปรากฏ)
- มีการเห็นสัตว์เป็นที่ชอบใจ คือไม่โกรธเคือง ไม่ขุ่นเคืองในขณะนั้นเป็นปทัฏฐาน (เหตุใกล้)
- มีการเข้าไปสงบความพยาบาทเป็นสมบัติ
- มีความเสน่หาเป็นวิบัติ
ตามอัฏสาลินี อรรถกถา พระธัมมสังคณีปกรณ์ ทุกนิกเขปกถา เหตุโคจฉกะ พระบาลีนิทเทอโทสะ (1062) ได้แสดงลักษณะของเมตตาไว้ว่า
- เมตตามีชื่อว่าไมตรี เนื่องจากเป็นกิริยาที่สนิทสนม
- เมตตามีชื่อว่าการเอ็นดู เพราะคอยปกป้องคุมครอง
- เมตตามีชื่อว่าความแสวงหาผลประโยชน์เกื้อกูล
- เมตตามีชื่อว่าความสงสาร เนื่องจากคอยหวั่นไหวตามไปด้วย
ดังนั้น การจะแสดงว่ามีเมตตาต่อบุคคลใด จึงต้องมีลักษณะดังกล่าว ซึ่งหากว่าไม่ใช่อาการเหล่านี้ จิตขณะนั้นอาจเป็นโลภะหรือโทสะซึ่งเป็นอกุศลจิต ไม่ใช่เมตตา
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น